Меню

A A
АЛГАЧКЫ ПРЕЗИДИУМ ЖЕТЕКЧИСИ

АЛГАЧКЫ ПРЕЗИДИУМ ЖЕТЕКЧИСИ

Константин Иванович Скрябин 1878-жылдын 25-ноябрында Санкт-Петербург шаарында туулган.
1905-жылы Юрьев (азыркы Тарту) ветеринардык институтун аяктагандан кийин, 1911-жылга чейин Орто Азияда ветеринардык дарыгер болуп иштеген. 1912–1914-жылдары Германияга, Швейцарияга жана Францияга илимий максатта жөнөтүлгөн. 1917–1920-жылдары Новочеркасск шаарындагы, ал эми 1920-жылдан тарта Москвадагы ветеринардык институтта профессор болуп иштеген. 1920-жылдан тарта Мамлекеттик эксперименталдык ветеринария институтунун гельминтология бөлүмүн жетектеген. 1932-жылдан тарта Бүткүл союздук гельминтология институтунун директору болгон (1939-жылы бул институтка анын ысымы ыйгарылган). 1942–1972-жылдары СССР Илимдер академиясынын гельминтология лабораториясынын директору, ал эми 1948–1960-жылдары Москва ветеринардык академиясынын паразитология кафедрасынын жетекчиси болгон.
1943-жылдын 5-январында СССР Эл комиссарлар кеңеши Кыргыз филиалын түзүү тууралуу токтом кабыл алган. Ошол эле жылдын 13-августунда Фрунзе шаарында анын салтанаттуу ачылышы болгон. Кыргыз филиалынын президиумунун төрагасы болуп академик Константин Иванович Скрябин дайындалган. 1952-жылы анын ордуна жаш окумуштуу Иса Коноевич Ахунбаев келген.
11 жыл ичинде Кыргыз филиалы ири илимий борборго айланган. Анын курамында тил, адабият жана тарых институту, химия, ботаника жана өсүмдүк өстүрүү, зоология жана паразитология, суу чарбасы жана энергетика институттары, геология институту, топурак таануу, геофизика жана экономика бөлүмдөрү иштеген. Филиалга Улуттук маданият музейи, Ботаникалык бак, зоологиялык музей, илимий китепкана, "Арсланбаб токою" токой-жемиш тажрыйба станциясы жана Теңир-Тоонун тоо физика-географиялык станциясы кирген.
1935-жылы академик болгон, 1956–1961-жылдары В.И. Ленин атындагы Бүткүл союздук айыл чарба илимдер академиясынын вице-президенти, 1939-жылы СССР Илимдер академиясынын академиги, 1944-жылы СССР Медицина илимдер академиясынын академиги, 1958-жылы Социалисттик Эмгектин Баатыры наамына ээ болгон.
Скрябин — үч жолку академик, үч жолку доктор, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1958), Ленин жана Сталин сыйлыктарынын лауреаты болгон. Ал дүйнөдөгү эң ири гельминтологдор мектебин түзгөн. Гельминтоздорго каршы күрөшүүнүн теориялык негиздерин иштеп чыгып, аларды медицинада жана ветеринарияда кеңири колдонгон. 200гө жакын жаңы гельминт түрүн ачып, сүрөттөгөн. Айыл чарба жаныбарлары жана адамдагы гельминттердин морфологиясы, систематикасы жана экологиясы боюнча фундаменталдуу эмгектердин автору.
1945-жылы, Скрябин тирүү кезинде, Кыргыз айыл чарба институтуна анын ысымы ыйгарылган. Ал институтта өмүрүнүн акырына чейин ардактуу профессор болгон. Бүгүнкү күндө бул окуу жай — К.И. Скрябин атындагы Кыргыз улуттук агрардык университет. Университеттин жанында Скрябинге арналган эстелик жана анын ысымындагы көчө жайгашкан.