АШИМОВ ИСАБЕК АШИМОВИЧ

Туулган күнү: 1953-жылдын 25-декабры
Туулган жери: Баткен облусу, Лейлек району, Кара-Даван айылы
Улуту: кыргыз
Тилдерди билүүсү: кыргыз, орус

Академик, хирург, физиолог, философ, жазуучу, илимди жана жаңы технологияларды жайылтуучу.

1976-жылы Кыргыз мамлекеттик медицина институтунун (КММИ) дарылоо факультетин аяктаган. 1977–1978-жылдары хирург, 1978–1980-жылдары Лейлек райондук борбордук ооруканасынын бөлүм башчысы болуп иштеген.

Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген дарыгери (1995), жогорку категориядагы хирург (1986-жылдан тартып). Өзүнүн жеке тажрыйбасында 3000ден ашуун татаал көңдөй операцияларын жасаган.

Эмгек жолу:

ассистент (1982–1993), доцент (1993–1995), профессор (1995-жылдан), ФУВдун хирургия кафедрасынын башчысы (1995–2004), Кыргыз мамлекеттик медициналык институтунун квалификацияны жогорулатуу жана кайра даярдоо институтунун окуу жана илим боюнча проректору (2004–2006).

Илимий жолу: 

клиникалык ординатура (1980–1982), аспирантура (1984–1988), КММИнин Улуттук хирургия борборундагы докторантурасы (1991–1994), ошондой эле КР Улуттук илимдер академиясынын Философия институтунда философия боюнча илимий стажировкадан өткөн (2000–2002).

Илимий ишмердүүлүгүнүн негизги багыттары:

Хирург-клиницист, физиолог-экспериментатор, биомедицина, трансплантология жана медицина философиясы боюнча адис.
1994-жылы «Хирургия» жана «Патофизиология» адистиктери боюнча медицина илимдеринин доктору, 2002-жылы «Онтология жана таанып-билүү теориясы» адистиги боюнча философия илимдеринин доктору болгон.

Илимий жана академиялык наамдары:

Профессор (1997), «Патофизиология» адистиги боюнча КР УИАнын корреспондент-мүчөсү (2006), «Биомедицина. Биофилософия» багыты боюнча академик (2021).

КР УИАнын Органикалык химия жана химиялык технологиялар, медицина жана биология илимдер бөлүмүнүн төрагасы (2017–2021), КР УИА Президиумунун башкы окумуштуу катчысы (2008–2013).
Кыргызстанда эксперименталдык жана физиологиялык хирургия, трансплантология боюнча илимий мектепти негиздеген.

Анын жетекчилиги алдында 7 медицина жана философия илимдеринин доктору, 18 кандидат даярдалган. Биргелешкен жетекчилик менен эсептегенде 15 доктор жана 44 кандидат даярдалган.

Анын шакирттеринин арасында:

• 1 академик – Сагымбаев М.А.;
• 2 корреспондент-мүчө – Мамакеев К.М., Ешиев А.М.;
• 8 профессор – Ашимов Ж.И., Сыдыгалиев К.С., Муратов А.М., Туйбаев З.А., Осумбеков Б.З., Кудеринов С.К., Маллаев А.М., Сулайманкулов М.А.

Кыргызстанда «Клиникалык морфофизиология» илимий багытынын негиздөөчүсү болуп саналат.

Кандидаттык (1990) жана докторлук (1995) диссертацияларын фундаменталдык физиология илиминин негизинде даярдаган.

Кыргызстанда трансплантология философиясынын, трансплантациялык демоскопиянын, идентификациянын, консервациянын жана субэффективдүү бөйрөк аллографтын көчүрүп отургузуу концепцияларынын өнүгүшүнө чоң салым кошкон.

Түркия, Египет, Россия, Казакстан, Кытай жана Индиянын трансплантология борборлору менен кызматташтыкты жолго койгон.

2001-жылы кабыл алынган «Органдарды жана (же) ткандарды трансплантациялоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамын иштеп чыгууга катышкан.

Дүйнөлүк деңгээлдеги жетишкендиктери:

Төмөнкүлөрдүн автору:

• 1 илимий ачылыш – «Инсандын илимий-дүйнөтаанымдык маданиятынын калыптануу жана өзгөрүү мыйзам ченемдүүлүгү (Ашимов теориясы)» (Москва, 2018);
• 1 илимий идея – «Инсандын илимий-дүйнөтаанымдык маданиятынын триадалык синтези» (Москва, 2017);
• 2 илимий мезотеория:
• «Өпкөдөгү альвеолярдык-кан тамырдык кайчылаш айлануу жолу» (Москва, 1994);
• «Аймактык коргоочу кан айлануунун кайра бөлүштүрүлүшү» (Москва, 1994).

2025-жылы «Биогуманологиядан техногуманологияга өтүүнүн мыйзам ченемдүүлүгү» боюнча «Ашимов – Сагымбаев мыйзамы» аттуу илимий ачылыш каттоого сунушталган.

«Итератизм» окуусунун негиздөөчүсү.

Аналитикалык, моралдык жана эксперименталдык философиянын, ошондой эле постнеклассикалык илимдин идеяларын жактайт.
Философия жаатындагы 20дан ашуун жумушчу концепциянын, 2 илимий системанын жана 30 тандалган эмгектин автору.

Илимий-уюштуруучулук жана эксперттик ишмердүүлүгү
Кыргызстанда биомедицина жана биофилософия багыттарынын өнүгүшүнө салым кошкон.

2006-жылы «Илимди системалуу жоопкерчиликтүү популярдаштыруу, концептуалдаштыруу жана философиялаштыруу» аттуу илимий системаны сунуштаган. 

20дан ашуун илимий долбоордун жетекчиси.

1997-жылы Улуттук хирургия борборунун уюштуруучуларынын бири, 1997–2013-жылдары анын клиникалык-эксперименталдык хирургия боюнча көйгөйлүү лабораториясынын негиздөөчүсү.

2009–2016-жылдары КР Президентинин Иш башкармалыгынын илимий бөлүмүн уюштурган.

2022-жылдан тартып «Виртуалдык Адам институтунун» негиздөөчүсү.

1995–2002-жылдары Кыргыз хирургдарынын ассоциациясынын вице-президенти, 2002–2014-жылдары президиум мүчөсү.

2005–2018-жылдары «Момундук жана Кадыр-барк» коомдук кайрымдуулук фондунун негиздөөчүсү жана президенти.

2004-жылдан Евразия гастроэнтерологдор ассоциациясынын мүчөсү.

2009–2013-жылдары КМШ өлкөлөрүнүн Нанотехнологиялар инновациялык борборунун башкармалыгынын мүчөсү.

2020-жылы илим жана техника жаатындагы Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты болгон.

Илимий эксперттик ишмердүүлүгү:

1999–2001-жылдары эксперт, 2001–2003-жылдары эксперттик комиссиянын төрагасынын орун басары, 2003–2005-жылдары медицина илимдери боюнча эксперттик комиссиянын төрагасы, 2005–2008-жылдары КР ЖАКтын медициналык-биологиялык, химиялык жана гуманитардык илимдер бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.

2-класстагы кеңешчи мамлекеттик чинине ээ.

2012–2015-жылдары, ошондой эле 2017–2021-жылдары илим жана техника жаатындагы Мамлекеттик сыйлыктар боюнча комитетте жетекчилик кызматтарды аркалаган.

Басма жана илимий жарыялоо ишмердүүлүгү:

402 илимий эмгектин автору.

Алардын ичинде:

• 200 китеп (101и басма түрүндө, 99у Ridero, ЛитРес жана башка электрондук платформаларда жарыяланган);
• 65 илимий монография;
• 65 окуу, илимий-методикалык жана илимий-көркөм эмгек;
• 32 ойлоп табуу жана рационализатордук сунуш.

2008–2013-жылдары «КР УИАнын Кабарлары» жана «Илимдин өмүрү» журналдарынын жооптуу катчысы болгон.

Төмөнкү журналдардын негиздөөчүсү жана башкы редактордун орун басары:

• «Кыргызстандын хирургиясы» (1998–2010);
• «XXI кылымдын медициналык кадрлары» (2003–2016);
• «Медицинанын социологиясы» (2009–2012).

Редакциялык коллегиянын мүчөсү:

• «КР УИАнын инновациялык иштеп чыгуулары»;
• «ЖОЖдордун кабарлары»;
• «КР УИАнын Кабарлары»;
• «КР УИАнын Докладдары».

2013–2017-жылдары жеке илимий cassandra-reflection.ru сайтын, 2022-жылдан тартып instytut-cheloveka.ru сайтын негиздеп, модераторлук кылып келет.

Негизги эмгектери:

1. «Таанып-билүү» – 15 томдук эмгектер жыйнагы (Бишкек, 2014).
2. «Биофилософия» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2012).
3. «Илимий фантастика философиясы» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2024).
4. «Киберфилософия» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2024).
5. «Антропофилософия» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2024).
6. «Моралдык философия» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2024).
7. «Нейрофилософия» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2025).
8. «Социалдык инфекциялар философиясы» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2025).
9. «Технологиялашкан медицинадагы гуманитардык технологиялар» – 3 томдук тандалган эмгектер (Бишкек, 2025).
10. «Медицина философиясы. Тандалган маселелер» – 3 томдук (Ош, 2017).
11. «Илимий-дүйнөтаанымдык маданият теориясы» (Бишкек, 2023).
12. «Автордук миф жаратуу теориясы» (Бишкек, 2023).
13. «Трансплантациялык этика теориясы» (Бишкек, 2023).
14. «Итератизм. Айлампа жөнүндөгү окуу» (Бишкек, 2025).